Holle tegels: is het erg als een tegel hol klinkt?

Je laat je sleutels vallen in de keuken en ineens hoor je het: die ene tegel klinkt anders dan de rest. Niet dat korte, doffe tikje, maar iets holler. En als je het één keer gehoord hebt, hoor je het elke keer als je erover loopt.

Is je vloer dan slecht gelegd? Meestal valt dat goed mee. Een tegel die hol klinkt, is vaak geen probleem. Soms wel, en dan wacht je beter niet te lang. Het verschil zit in waar de holle plek zit, hoe groot ze is en wat er rond die tegel gebeurt.

Waarom klinkt een tegel hol?

Onder de tegel zit een stukje lucht. Op die plek raakt de lijm de tegel niet. Tik je erop, dan trilt de tegel daar een heel klein beetje mee, een beetje zoals een trommelvel, en dat hoor je. Ligt de tegel overal goed in de lijm, dan gaat de tik gewoon over in de vloer eronder en hoor je bijna niks.

Helemaal zonder lucht eronder ligt eigenlijk geen enkele tegel. Tegellijm breng je aan met een getande lijmkam, dus in rillen. Die rillen worden platgedrukt als je de tegel legt, maar er blijven altijd kleine kanaaltjes en plekjes zonder lijm over. Je hoort het pas als zo’n plek groot genoeg wordt.

Zo test je zelf of een tegel hol ligt

Neem het handvat van een schroevendraaier, een sleutel of een knikker en tik de tegels af. Een hamer laat je beter liggen: daarmee tik je sneller een schilfer uit de rand dan dat je iets te weten komt.

• Tik in het midden van de tegel en bij elke hoek.
• Twijfel je? Tik dan meteen op de tegel ernaast. Het verschil hoor je snel.
• Plak een stukje schilderstape op elke holle plek. Zo zie je vanzelf of het om één plekje gaat of om een hele zone.
• Trek er een foto van. Handig als je het later wil opvolgen, of als je het met je tegelzetter wil bespreken.

Waar de holte zit, maakt veel uit. In het midden van een tegel is het meestal onschuldig. Aan een hoek of een rand ligt dat anders: komt daar een stoelpoot of een hak op terecht, dan heeft de tegel op die plek geen steun.

Is een holle tegel erg?

Vaak niet, en dat zeggen niet alleen wij. Buildwise, het vroegere WTCB en het onderzoekscentrum van de Belgische bouwsector, noemt hol klinken aanvaardbaar zolang het beperkt blijft. Alleen omdat een tegel hol klinkt, keur je een vloer dus niet af.

Een tegel hoeft ook niet over zijn hele oppervlak verlijmd te zijn. Voor tegels die binnen met tegellijm gelegd zijn, rekent Buildwise met minstens 70% contact tussen tegel en lijm. Bij een traditionele plaatsing in een mortelbed is dat 60%. Tot bijna een derde van de achterkant mag dus zonder lijm zitten. Daar schrikken veel mensen van, maar zo’n tegel ligt gewoon goed.

Anders wordt het als er meer aan de hand is:

• de tegel wiebelt, beweegt of komt los;
• de voegen errond barsten of brokkelen af;
• het klinkt hol over een groot stuk vloer;
• of de holte loopt door onder een paar tegels naast elkaar.

Waar je een holle tegel beter niet negeert

Op een verlijmd terras

Buiten loopt er regenwater via de voegen in zo’n holte. Het blijft daar staan, en als het vriest zet het uit. Een paar winters later kan de tegel loskomen of barsten. Daarom leg je buitentegels in een volle lijmbedding, zonder holtes.

Liggen je terrastegels van 2 cm op tegeldragers, dan is het een ander verhaal. Die klinken altijd hol, en dat is normaal: ze liggen bewust los, met lucht eronder, en ze zijn er dik en sterk genoeg voor. Wat het verschil is met tegels van 1 cm, lees je in 1 cm of 2 cm buitentegels.

In de douche en op de badkamerwand

Loopt er water via een gebarsten voeg onder een holle tegel, dan blijft het daar zitten. Met een goede waterdichting onder je tegels komt het niet in de vloer of de muur, maar een voeg die telkens opnieuw openbarst, wil zeggen dat de tegel beweegt. En een wandtegel die helemaal loskomt, kan naar beneden vallen.

Bij grote tegels en vloerverwarming

Hoe groter de tegel, hoe sneller er ergens een holte onder zit. Een tegel van 120 cm is nooit perfect vlak, en de vloer eronder ook niet. Komt er dan gewicht op de verkeerde plek, de poot van een kast bijvoorbeeld, dan buigt de tegel daar heel licht door. Keramiek is hard, maar het kan niet plooien. Het barst. Met vloerverwarming komt daar nog bij dat de vloer bij elke opwarming en afkoeling een klein beetje uitzet en krimpt.

Hoe ontstaan holle tegels?

Meestal is het een van deze zes dingen, vaak ook een combinatie.

1. De tegel is neergedrukt in plaats van geschoven

Buildwise raadt aan om de lijm in één richting te kammen en de tegel daarna dwars op die rillen in de lijm te schuiven. Door dat schuiven worden de rillen platgewreven en loopt de lijm in elkaar. Druk je de tegel gewoon recht naar beneden, of kam je de lijm in rondjes, dan blijven de rillen staan. Je tegel ligt dan op rails in plaats van in een bed.

2. De lijm lag te lang open

Gekamde lijm krijgt na een tijd een velletje. Leg je daar een tegel op, dan hecht die nauwelijks, ook al ziet de lijm er nog nat uit. Dat test je makkelijk: druk je vingers in de lijm. Plakt er lijm aan je vingers, dan is het goed. Komen ze er proper uit, krab die lijm dan weg en zet nieuwe. Hoe lang je lijm open mag liggen, staat op de zak, maar bij warm weer of tocht gaat dat een stuk sneller.

3. Een grote tegel is niet dubbel verlijmd

Vanaf ongeveer 60 cm zet je ook een dun laagje lijm op de achterkant van de tegel. Zo vang je de lichte welving van de tegel en de oneffenheden in de vloer op. Leg de rillen op de tegel en op de vloer dan in dezelfde richting. Buiten verlijm je altijd dubbel, ook kleinere tegels.

4. De lijmkam was te klein

Grote tegels en een vloer die niet helemaal vlak is, vragen meer lijm. Ruwweg: een lijmkam van 4 mm voor kleine wandtegels, 8 mm voor gewone vloer- en wandtegels en 10 tot 12 mm voor grote formaten. Twijfel je tussen twee maten, neem dan de grootste.

5. De ondergrond was niet klaar

Een chape die nog te nat is, stof, losse stukjes, of een ondergrond die sterk zuigt en geen primer kreeg: de lijm pakt dan wel aan de tegel, maar niet aan de vloer. Zo’n tegel begint soms pas maanden later hol te klinken.

6. De vloer is achteraf beginnen werken

Soms ligt een tegel eerst perfect en komt hij later toch los. Een chape die nog krimpt terwijl ze droogt, vloerverwarming die te snel op temperatuur gezet wordt, een houten ondervloer die werkt. Op zo’n ondergrond kan een ontkoppelingsmat helpen: die vangt de bewegingen op voor ze tot bij de tegel komen.

Een holle tegel herstellen

1. Niets doen, wel opvolgen

Klinkt één tegel hol op één plek, zonder barst en met gave voegen? Dan laat je hem meestal best gewoon liggen. Bij elke herstelling riskeer je ook de tegels ernaast. Hou je foto bij en kijk er na een paar maanden nog eens naar, zeker na de eerste winter of het eerste stookseizoen.

2. Injecteren met hars

Ligt de tegel nog vast, dan kan een vakman er een dunne epoxyhars onder spuiten. Hij boort een paar kleine gaatjes in de voeg, spuit de hars in tot ze langs een ander gaatje naar buiten komt en werkt de gaatjes daarna weer af. De tegel blijft liggen en je hebt geen reservetegel nodig. Alleen weet je nooit honderd procent zeker of de hars de hele holte gevuld heeft. En bij een tegel die al beweegt of gebarsten is, heeft het geen zin.

3. De tegel vervangen

1. Haal de voegen rond de tegel weg, met een voegenkrabber of een kleine slijper.
2. Breek de tegel vanuit het midden. Begin nooit aan de rand, dan beschadig je de tegels ernaast.
3. Schraap alle oude lijm weg tot op de ondergrond, zodat de nieuwe tegel op dezelfde hoogte komt.
4. Verlijm de nieuwe tegel dubbel, met lijm op de vloer en op de achterkant.
5. Laat de lijm uitharden en voeg opnieuw.

Daarvoor heb je wel een tegel uit dezelfde partij nodig. Daarom zeggen we altijd: leg na de werken een paar tegels opzij. Hoe je barsten en schilfers aanpakt, lees je in ons artikel over keramische tegels repareren.

Zo voorkom je holle tegels

Leg je zelf, of wil je weten waar je op moet letten bij je tegelzetter?

• Begin met een vlakke, droge en stofvrije ondergrond. Zuigt hij sterk, zet er dan eerst primer op.
• Kies een tegellijm die past bij je tegel en je ondergrond. Voor grote formaten of een ondergrond die wat kan werken, nemen wij een flexibele lijm zoals Bioflex S1. Wil je echt geen risico nemen, dan is Biogel No Limits de zwaardere keuze.
• Een lijmkam met de juiste tanding, in één richting gekamd.
• Schuif de tegel dwars op de rillen in de lijm, druk hem niet gewoon neer.
• Vanaf ongeveer 60 cm dubbel verlijmen. Buiten altijd.
• Kam niet meer lijm uit dan je kan leggen voor er een vel op komt.

Wat het meeste helpt: til na de eerste paar tegels er eens eentje terug op. Zit er lijm over bijna de hele achterkant, zonder duidelijke ribbels, dan zit je goed. Zie je nog mooie strepen lijm met lege banen ertussen, dan weet je wat je moet aanpassen. Beter dat je het na vijf tegels ziet dan na vijftig.

Levelingclips lossen dit trouwens niet op. Ze zorgen dat de randen van grote tegels mooi gelijk liggen, maar onder de tegel vullen ze niets op.

Veelgestelde vragen

Hoe klinkt een holle tegel?

Holler en luider dan de tegels ernaast. Een goed verlijmde tegel geeft een kort, dof tikje.

Mag een tegel hol klinken?

Ja, zolang het beperkt blijft. Volgens Buildwise is hol klinken op zich geen reden om een betegeling af te keuren. Dat verandert als tegels loskomen, voegen kapotgaan, of als een groot stuk of een paar tegels naast elkaar hol klinken.

Hoeveel van een tegel moet verlijmd zijn?

Binnen, met tegellijm, rekent Buildwise met minstens 70% contact. Bij een traditionele plaatsing in mortel is dat 60%. Buiten wil je een volle bedding, zonder holtes.

Kan een holle tegel vanzelf barsten?

Dat kan, maar veel holle tegels liggen jaren zonder problemen. De kans is het grootst bij een holle hoek of rand, bij grote tegels en op plaatsen waar veel gewicht op één punt staat.

Kan je een holle tegel herstellen zonder hem eruit te halen?

Soms. Een vakman kan epoxyhars onder de tegel spuiten via kleine gaatjes in de voeg. Dat werkt alleen als de tegel nog vastligt en niet gebarsten is. Anders zit er niets anders op dan hem te vervangen.

Waarom klinken mijn terrastegels op tegeldragers hol?

Omdat er lucht onder zit, en dat is de bedoeling. Keramische terrastegels van 2 cm zijn gemaakt om zo te liggen. Liggen je terrastegels in een lijmbed, dan is een holle klank wel iets om in de gaten te houden.

Twijfel je, of ga je zelf tegels leggen?

Spring eens binnen in onze showroom in Antwerpen of Aartselaar. Neem gerust een foto mee van de holle plekken, of de maat van de tegels die je wil leggen. Dan bekijken we samen welke lijm en welke lijmkam je nodig hebt, en of je dubbel moet verlijmen.